Нийтлэл

"С.Гомбожав хамба сурган хүмүүжүүлэгч багш"

12-р сар 03, 2012
"С.Гомбожав хамба сурган хүмүүжүүлэгч багш"

С.Гомбожав 1913 онд Их хүрээний буддын гүн ухаан судалдаг Идгаачойнзинлин дацанд ирж сууж буддын гүн ухааны номонд суралцаж эхэлсэн юм. Идгаачойнзинлин дацанд чойрын гүн ухааны номуудыг Гадин засгийн хошууны анги Цэрэндорж, Түшээт хан аймгийн Далай гүний хошууны харъяат Их хүрээний Идгаачойнзинлин дацангийн шунлайв Раднаа нарын зэрэг эрдэмтэн мэргэд нараар заалгаж буддын гүн ухааны таван ботийн номыг судлаад 1935 онд гавжийн дамжаа барьжээ. Идгаачойнзинлин дацанд сууж ном үзэж байхдаа зиндаанихаа жорван байсан учир Гомбажав жорван гэж алдаршжээ. Түүнийг 1930-аад оны үед ...

Дэлгэрэнгүй »

Бурханы шашны ёс зүйн боловсролын асуудал

12-р сар 03, 2012
Бурханы шашны ёс зүйн боловсролын асуудал

Ёс зүй бол хүний үйлдэл, сэтгэл оюуныг зөв замд чиглүүлэх, буруу үйлдлээс сэргийлэхэд тусалдаг учраас хүн шиг хүн төлөвшихөд тусалдаг өнө эртний түүхтэй мэдлэгийн салбар билээ. Хүн хүнтэйгээ, байгальтай, нийгэмтэй харилцах ёс суртахууны үнэт чанар, хэм хэмжээг ухамсарлуулах, төлөвшүүлэх үйл ажиллагаа, түүний үр дүнг ёс суртахууны хүмүүжил гэдэг. Ёс суртахууны хүмүүжлийн үр дүнд - Бие хүний ухамсарт ёс суртахууны хэм хэмжээ төлөвших. Энэ нь хүмүүжлийн бусад хэлбэрийн суурь болж өөрийгөө нээж хөгжүүлэхэд нөлөөлнө. - Өөрийн сэтгэл, мэдрэмжээ зөв удирдах итгэл ...

Дэлгэрэнгүй »

"Бурханы шашныг дэлгэрүүлэхэд Монголчуудын оруулсан хувь нэмэр"

12-р сар 03, 2012
"Бурханы шашныг дэлгэрүүлэхэд Монголчуудын оруулсан хувь нэмэр"

МБШТөв Гандантэгчэнлин хийдийн Эрдэм соёлын хүрээлэнгийн захирал, доктор, профессор, Гавж Ш. Сонинбаяр нь “Өндөр гэгээн Занабазарын Монголын шашин соёлд оруулсан үүтгэл” сэдвээр шинжлэх ухааны академийн түүхийн хүрээлэнд 1999 онд докторын зэрэг хамгаалсан. Монголын түүхч, гүн ухаантан Зава Дамдины намтарын орчуулга зэрэг монголын номын мэргэдийн судалгааны бүтээлүүдтэй. Монгол оронд бурханы шашин дэлгэрч байсан тухай түүхийн зохиолуудыг Дээд Монголын Сүмбэ хамба Ишбалжир, Баруун Түмэдийн Цэмбэл гүүш, Баарин хошууны Дармадала, Халхын Зава Дамдин гавж нарын зэрэг эрдэмтэн мэргэд “Хорчойнжүн” нэрийн дор төвд хэлээр ...

Дэлгэрэнгүй »

БУДДЫН ШАШИН ДААТГАЛЫН КОМПАНИ БИШ

11-р сар 29, 2012
БУДДЫН ШАШИН ДААТГАЛЫН КОМПАНИ БИШ

Дээрхийн гэгээн 14 дүгээр Далай лам, орчин үед Буддын шашны ном сургаалыг энгийн иргэдэд тайлбарладаг төвүүд их хэрэгтэй. Монголын залуучууд та нар өөрсдөө жижиг жижиг бүлгэмүүд байгуулаад Буддын шашны сургаал, онол зэргийг хоорондоо ярилцаж, санаа оноогоо солилцож бай. Ийм төвүүдийг энэтхэг, төвд залуучууд Энэтхэгийн Дарамсалад олноор байгуулж байгаа. Их үр дүнтэй, ач тустай юм байна лээ. Буддын шашны нотлохуй ухаан бол бүх ажил мэргэжилтэй хүмүүст ач тусаа өгнө. Та бүхэн Буддын шашны нотлохуй ухааныг эзэмшээд ажил төрөлдөө ашиглаа гэж айлдсан ...

Дэлгэрэнгүй »

Шашнаа өмөөрөхүй! - Шүүмж эссэ

11-р сар 29, 2012
Шашнаа өмөөрөхүй! - Шүүмж эссэ

Гавж Д.Нямсамбуу. Шашны Дээд Сургуулийн гүн Ухааны багш, Гэгээн Бартоломюгийн дэлгэрүүлсэн христийн шашны нэгэн урсгал тун ч гажиж муудсан байдалтай Хятадад байдаг тухай 17-р зуунд христийн лам Николас Тригаулт бичиж байжээ. Тэр ‘гажиж муудсан христийн шашин’ нь үнэндээ Японд Жодо, Солонгост Чонгто, Въетнамд Дао транг хэмээн нэрийддэг ‘Чинг-Ту’ шашин байсан бөгөөд 5-р зуунд Хятадад үүссэн Бурханы шашны нэгэн урсгал юмсанж. Гэгээн Бартоломюгийн үндэсэлсэн гэж эндүүрсэн нь ч Чинг-Ту урсгалын голлон шүтдэг Авид бурханы нэр Хятадад А-ми-то хэмээн дуудагддaгийг Николас Тригаулт ...

Дэлгэрэнгүй »

Бурханы сургааль

11-р сар 29, 2012
Бурханы сургааль

Бүхий л шашнууд дотроос судлагдахуун номоор хамгийн баялаг нь гарцаагүй Бурханы шашин билээ. Учир юу гэвээс хожим судлаачдын хийсэн тайлбар ( зөвхөн Энэтхэгийн тайлбаруудын эмхэтгэл Монгол хэлэнд хөрвүүлэгдсэн нь Данжуур хэмээх 200 гаран боть судар байдаг) ыг үл тооцон Бурхан Багшийн өөрийн туурвисан бүтээлүүд (Buddhavacana) нь Пали хэлдээр 55 боть (Пали Судрын Орчуулгын Нийгэмлэг), Хятад хэлдээр 100 боть (Taisho Daizokyo), Төвд Ганжуур 98 боть ( Нартан бар) зэргээр хадгалагдан үлдсэн байна. Нэгэнт ийм үлэмж олон тооны бүтээл туурвисан тул тэдгээрийг ...

Дэлгэрэнгүй »
Үгсийн тайлбар
  • Хоосон чанар

    Бурханы шашны хамгийн дээд онол болох төв үзлээр аливаа юмс бүгд зөвхөн нэр томъёолол төдийд ...

  • Бодь сэтгэл

    Аливаа зовлонт амьтан бүгдийн зовлонг би арилгая “гэсэн сэтгэл хийгээд “амьтан бүгдийг зовлонгоос аврахын тулд ...

  • Адис жинлав

    Хүч чадлыг өгөх, хүч чадлыг сэргээх хүчин зүйл юм. Адистидэд бурханы лагшингийн адистид, сургаал зарлигийн ...

  • Эрхэм зарлиг

    Бурханы сургаал номлол бүгдийг “эрхэм зарлиг” гэдэг. Үүнийг дотор нь Бурхан багш нигуураар буюу амаар ...

  • Гэлэн (аяга тахимлаг)

    Бурханы шашинд ангид гэтэлгэгчийн санваар, бодьсадвын санваар, нууц тарнийн санваар гэх гурван санваар байдаг бөгөөд ...

  • Гурван сав аймгийг ялгах нь

    Төвдийн эртний орчуулагч нар асар их гурван сав аймгийн номыг хялбар ялгахын тулд билгүүнийг номлосон ...

  • Гурван сав аймаг ном

    Бурхан багшийн айлдсан их сургаалыг агуулгаар нь гурав хуваадаг. Винайн буюу ёс суртахуун, сахил санваарыг ...

  • Цогт зөөлөн, Орь залуу

    Манзушри бурханы нэгэн алдар. Хэмжээлшгүй их эрдмийн чуулган цогцлоосон тул “цогт”, нисваанисын хатуу буртагаас хагацсан ...

  • Бандида

    Бандида гэдэг нь “тавыг ухаарагч” гэсэн утгатай санскрит үг бөгөөд их, бага таван ухааныг ухаарч, ...

  • Шастир

    Шастир гэдэг үг нь “шасадара” гэсэн санскрит үг бөгөөд “шаса” нь засах, “дара” нь аврах, ...

  • Хутагтын орон

    Энэтхэг орныг “Хутагтын орон” гэдэг. Бурхан багш Энэтхэг оронд заларч сургаал номлолоо айлдсаны дараа Энэтхэгт ...

  • Ганжуур, Данжуур

    Ганжуур гэдэг нь зарлигийн орчуулга гэсэн үг бөгөөд Данжуур гэдэг нь шастирийн орчуулга гэсэн үг. ...

  • Нисваанис

     “Сэтгэлийг машид тавгүй болгогч муу сэтгэл нь нисваанис мөн” хэмээн буддын сургаалд айлдсан байдаг. Муу ...

  • Бурхан

    Бурхан гэдэг үгийг Энэтхэгийн буддха гэдэг үгний сунжирсан хэлбэр гэж үздэг. Энэтхэг хэлэнд дараалан орсон ...

Сурталчилгаа
Аман түүх 3 Аман түүх 2 Гэгээрэлд хүрэх мөр Шүгдэнгийн тухай айлдвар II Шүгдэнгийн тухай айлдвар Гэгээн гэрэл Шинэ оюутны нүдийг нээх сайн номлол хэмээгч оршвой Төв үзлийн түлхүүр Бодь мөрийн зэрэг Судар орчуулах эрдэм Гэгээн гэрэл ( гэвш жамба тинлей ) Монголын бурханы шашинтны аман түүх II Бодь мөрийн зэргийн бясалгахуй хөтөлбөр Шүгдэнгийн тухай айлдвар I Багшийг тахихуй